Gastouderopvang – de bomen en het bos | 20 november 2017

Gastouderopvang – de bomen en het bos

Door Carla Schipperheijn

“We zouden graag zien dat jij dan het dossier gastouderopvang op je neemt,” zei Heidy Knol, directeur BK, toen ze me polste of ik interesse had in de functie beleidsadviseur bij de brancheorganisatie. Dat was in het voorjaar van dit jaar. Okeeeee, dacht ik… Gastouderopvang, dat was nou net de witte vlek in het beleid rondom het Jonge Kind in Almere. Wel veel kinderen in de gastouderopvang, veel gastouderbureaus en gastouders, maar wat met die sector te doen in het beleid? Onbekend maakt onbemind, ook hier.


Vijf maanden later is die witte vlek bij mij wel redelijk ingekleurd. Dankzij lange gesprekken met Carlien Langelaan, bestuurder Gastouderopvang bij de Brancheorganisatie en andere sleutelfiguren. Zij leidden me keer op keer met veel geduld rond in het bos van informatie opdat ik de bomen zou gaan zien. Over de wettelijke basis van gastouderopvang, de problemen in de uitwerking van de wet- en regelgeving, de verschillende soorten gastouderopvang, de verschillende arbeidsrechtelijke constructies voor gastouders, hoe het systeem in elkaar zit, over wat er speelt in de sector, wie waar wat en hoe doet etc. Ik zie inmiddels de bomen, geloof ik. Maar nog lang niet allemaal. Er duikt elk keer wel weer een nieuw soort boom of struik op. Jeetje… kan het wat minder ingewikkeld?

Wist u dat er in Nederland ongeveer 25.000 gastouders, aangesloten bij zo’n 700 gastouderbureaus voor 89.980 kinderen dagopvang en voor 68.640 kinderen BSO verzorgen? Dat zijn in totaal 158.620 kinderen, 19,2 % van alle kinderen in de formele opvang (CBS cijfers 2016). Meer dan 10% van onze leden heeft een gastouderbureau of biedt ook gastouderopvang. Ouders kiezen voor gastouderopvang omdat het goed aansluit bij hun eigen werksituatie of omdat ze de kleinschaligheid goed vinden voor hun eigen kind of omdat het dicht bij huis is en vertrouwd. Soms ook omdat er niet veel aanbod is van dagverblijven of omdat gastouderopvang net iets goedkoper is dan dagopvang of BSO. Kortom: er is behoefte aan gastouderopvang in Nederland.

Om in de analogie van de bomen te blijven: Gastouderopvang is een volwaardige tak aan de boom van de kinderopvang. Met bloesem en jonge blaadjes en bladeren die zo af en toe afvallen. De tak groeit op het moment niet zo hard, er komen steeds minder nieuwe gastouders en het bestand aan zittende gastouders vergrijst.

Ik wil niet alleen over gastouderopvang schrijven in termen van problemen. Dat zou het veld van al die hardwerkende gastouderbureaus en gastouders absoluut tekort doen.  Maar feit is wel dat juist de kleinschaligheid en de hoeveelheid organisaties en uitvoerenden van deze kinderopvang kwetsbaarheid met zich mee brengt.

Hoe maken we een kwaliteitsslag in de gastouderopvang, hoe komen we meer te weten over de kwaliteit nu en wat verstaan we eigenlijk onder kwaliteit? Wat moet er veranderen in de wet- en regelgeving om én recht te doen aan de verschillende vormen van gastouderopvang, maar misschien ook tot meer eenduidigheid te komen? Hoe garandeer je veiligheid en gezondheid in de gastouderopvang? Wat moeten gastouders weten en kunnen? Hoe ontwikkel je de professionaliteit van de gastouderopvang? Welke rol spelen gastouderbureaus of zouden ze moeten spelen? Hoe organiseer je het toezicht op zo’n divers veld? Hoe krijg je alle neuzen één kant op? En in welke richting moeten de neuzen dan wijzen?

Op deze en nog veel meer vragen proberen we momenteel antwoorden te formuleren . “We” dat zijn de Brancheorganisatie Kinderopvang, de VGOB, BMK, een actieve groep binnen het ledenbestand van de BK (het Platform Gastouderopvang), BOinK, de leden van de Stuurgroep Gastouderopvang, GGD/GHOR en hopelijk straks ook weer het ministerie van SZW. Dit proces is niet nieuw, maar loopt op onderdelen al jaren. Daarom is belangrijk om nu eens alle ideeën en voorstellen goed op papier te krijgen. 

Het is tijd om gastouderopvang écht gezamenlijk “op de agenda” zetten. Daarvoor moeten we de gelederen sluiten, zonder de verschillen in meningen te negeren, het veld zelf véél meer betrekken, nóg meer te weten komen over (de kwaliteit van) de gastouderopvang, tot praktische oplossingen komen voor de grootste knelpunten in wet- en regelgeving én stevig aansluiten bij alle andere ontwikkelingen zoals Directe Financiering, initiële opleidingen en permanente educatie, de uitwerking van het regeerakkoord (250 miljoen meer voor kinderopvang) etc.

Kortom: werk aan de winkel op vele manieren en op alle niveaus. Bomen planten, bomen rooien, struiken snoeien.. laten we er een prachtig bos van maken, waarvan vele kinderen blijvend kunnen genieten.

Gerelateerde dossiers Beleid & Kwaliteit Gastouderopvang